Toàn quốc Báo Động Huyết Học: Hiện Tượng Chảy Máu Chân Răng Ồ Ạt Là Tiếng Kêu Cứu Của Bệnh Thiếu Máu Ác Tính T

Khi mang thai, hiện tượng chảy máu chân răng khi đánh răng thường bị coi nhẹ và đổ lỗi chung chung cho sự thay đổi hormone viêm nướu thai kỳ. Tuy nhiên, nếu hiện tượng chảy máu diễn ra ồ ạt, tự phát (không đánh răng cũng rỉ máu), máu có màu loãng, nhạt, kèm theo niêm mạc nướu nhợt nhạt, bợt bạt thay vì sưng đỏ, thì đó không còn là câu chuyện của chuyên ngành nha khoa đơn thuần. Dưới góc độ của Huyết học lâm sàng (Clinical Hematology), đây là dấu hiệu cảnh báo đỏ (Red Flag) cho tình trạng Thiếu máu thai kỳ (Gestational Anemia) và nguy cơ Rối loạn đông máu cục bộ. Việc Chăm sóc răng miệng cho phụ nữ mang thai lúc này đòi hỏi sự can thiệp liên chuyên khoa giữa nha sĩ và bác sĩ sản khoa.

Khi thai nhi lớn lên, cơ thể người mẹ buộc phải tăng thể tích máu lên khoảng 40-50% để tạo thành hồ máu nhau thai nuôi dưỡng em bé. Hiện tượng này gây ra tình trạng "hòa loãng máu sinh lý" (Hemodilution). Tuy nhiên, nếu lượng Sắt, Acid Folic (Vitamin B9) và Vitamin B12 nạp vào không đủ để tủy xương tổng hợp hồng cầu, thai phụ sẽ rơi vào tình trạng thiếu máu nhược sắc hồng cầu nhỏ. Biểu hiện rõ rệt nhất trên vùng hàm mặt chính là sự thay đổi sắc tố niêm mạc. Nướu răng khỏe mạnh vốn có màu hồng san hô do hệ thống vi mạch máu phong phú, nay trở nên trắng bệch, tím tái do các mao mạch không được cung cấp đủ huyết sắc tố Hemoglobin mang oxy.

Sự thiếu hụt oxy cục bộ tại các mô nha chu làm suy giảm nghiêm trọng khả năng tự chữa lành của tế bào nướu. Các vi khuẩn thông thường trong khoang miệng bỗng chốc trở nên cực kỳ hung hãn, tấn công vào hàng rào biểu mô yếu ớt, gây hoại tử nướu. Nhưng kinh hoàng hơn, sự chảy máu ồ ạt tự phát lại có nguồn gốc từ sự sụt giảm số lượng và chất lượng của Tiểu cầu (Thrombocytopenia thai kỳ). Khi mao mạch nướu bị vỡ nứt do thiếu Vitamin C (Scorbut thai kỳ) kết hợp với tiểu cầu không đủ khả năng tạo thành nút cầm máu, máu sẽ rỉ rả liên tục qua kẽ răng.

Nếu bỏ qua dấu hiệu này, tình trạng thiếu máu và rối loạn đông máu sẽ dẫn đến những biến chứng sản khoa thảm khốc khi mẹ bầu lên bàn sinh: Băng huyết sau sinh, đờ tử cung, và thai nhi bị suy tim thai do ngạt oxy trường diễn. Do đó, bác sĩ nha khoa khi khám và phát hiện niêm mạc nhợt nhạt, rỉ máu không đông phải lập tức chỉ định thai phụ thực hiện xét nghiệm Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi (CBC - Complete Blood Count) và sinh hóa máu kiểm tra nồng độ Ferritin.

Phác đồ xử lý lúc này không thể chỉ là cạo vôi răng cầm máu bề mặt. Nó phải được kết hợp đồng thời với phác đồ nội khoa tiêm bắp Vitamin B12, uống Sắt hàm lượng cao kết hợp Vitamin C để tăng hấp thu. Đồng thời, thai phụ phải sử dụng các loại bàn chải siêu mềm (surgical soft) dành riêng cho người phẫu thuật nướu, kết hợp súc miệng bằng hoạt chất chống chảy máu chuyên dụng chứa Axit Tranexamic nồng độ thấp dưới sự cho phép của bác sĩ. Lắng nghe những tiếng rỉ máu từ chân răng chính là lắng nghe nhịp thở sinh tồn của thai nhi trong bụng.