Cây ớt là một loại cây gia vị phổ biến, nhưng thường dễ bị rầy (rệp) tấn công, đặc biệt là các loại như rầy mềm (Aphid), rầy trắng (Whitefly) hay rầy xanh (Green peach aphid). Rầy không chỉ gây hại trực tiếp bằng cách hút nhựa cây mà còn là trung gian truyền virus, làm cây suy yếu, giảm năng suất. Dưới đây là thông tin về nguyên nhân, biểu hiện và cách xử lý khi cây ớt bị rầy. 1. Nguyên nhân cây ớt bị rầy Môi trường: Thời tiết nóng ẩm, nhiệt độ cao (25-35°C) và độ ẩm lớn tạo điều kiện cho rầy sinh sôi nhanh. Cây yếu: Cây ớt thiếu dinh dưỡng, đất nghèo kiệt hoặc bị stress (thiếu nước, ngập úng) dễ bị rầy tấn công. Lây lan: Rầy di chuyển từ cây bệnh sang cây khỏe qua gió, nước tưới hoặc dụng cụ làm vườn không được vệ sinh. Quản lý kém: Không làm cỏ, tỉa cành hoặc để vườn rậm rạp khiến rầy dễ ẩn nấp và phát triển. 2. Biểu hiện cây ớt bị rầy Rây là côn trùng trung gian truyền virus gây xoắn lá xoắn ngọn ở cây ớt. Lá cây: cây ớt bị xoăn lá, lá nhăn nheo, chuyển màu vàng hoặc có đốm khảm do rầy hút nhựa và truyền virus. Thân và ngọn: Ngọn cây còi cọc, sinh trưởng chậm, đôi khi bị cong queo. Dấu hiệu rầy: Xuất hiện các đám rầy nhỏ màu xanh, trắng hoặc đen bám ở mặt dưới lá, ngọn non hoặc chồi. Có thể thấy chất dịch mật (honeydew) do rầy tiết ra, dẫn đến nấm bồ hóng (sooty mold) trên lá. Quả: Quả nhỏ, méo mó, ít quả hoặc rụng sớm nếu cây bị nặng. 3. Ảnh hưởng của rầy Giảm năng suất và chất lượng quả do cây suy yếu. Lây lan virus (như virus khảm, virus xoăn lá) gây thiệt hại nghiêm trọng hơn. Tăng chi phí xử lý và nguy cơ mất mùa nếu không kiểm soát kịp thời. 4. Cách xử lý và phòng trừ rầy trên cây ớt Biện pháp sinh học Thiên địch: Sử dụng bọ rùa, bọ cánh tơ hoặc ong ký sinh để tiêu diệt rầy tự nhiên. Bẫy dính: Đặt bẫy màu vàng hoặc xanh dính quanh vườn để bắt rầy trưởng thành. Dung dịch tự nhiên: Pha nước xà phòng (10 g xà phòng/lít nước) hoặc ớt tỏi (nghiền 50 g ớt + 50 g tỏi, pha với 1 lít nước, lọc sạch) phun lên cây, tập trung mặt dưới lá. Biện pháp hóa học Thuốc trừ sâu: Sử dụng các loại thuốc như Imidacloprid, Dinotefuran, Abamectin hoặc dầu khoáng (dầu neem). Phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, đảm bảo luân phiên thuốc để tránh rầy kháng thuốc. Liều lượng: Theo hướng dẫn trên bao bì, tránh lạm dụng gây hại cây và môi trường. Biện pháp canh tác Vệ sinh vườn: Loại bỏ lá già, cỏ dại và tàn dư cây trồng để giảm nơi trú ẩn của rầy. Tỉa cành: Cắt bỏ các bộ phận bị rầy nặng, đem đốt hoặc chôn sâu. Tưới nước hợp lý: Giữ độ ẩm vừa phải, tránh tưới quá nhiều tạo điều kiện cho rầy phát triển. Bón phân cân đối: Tăng sức đề kháng cho cây bằng phân hữu cơ, NPK hoặc phân bón lá chứa vi lượng (kẽm, bo). Phòng ngừa Kiểm tra thường xuyên: Phát hiện sớm rầy để xử lý kịp thời. Trồng xen canh: Kết hợp với cây tỏi, hành, húng quế để xua đuổi rầy. Chọn giống khỏe: Sử dụng giống ớt kháng sâu bệnh tốt. Luân canh: Tránh trồng ớt liên tục trên cùng khu đất để giảm mầm bệnh và sâu hại. 5. Lưu ý khi xử lý Đeo khẩu trang, găng tay khi phun thuốc hóa học để đảm bảo an toàn. Không phun thuốc gần thời điểm thu hoạch (ngừng ít nhất 7-10 ngày trước khi hái). Theo dõi sau xử lý 3-5 ngày, nếu rầy vẫn còn, áp dụng biện pháp mạnh hơn hoặc hỏi ý kiến chuyên gia nông nghiệp. Kết luận Cây ớt bị rầy là vấn đề phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu áp dụng đúng biện pháp. Kết hợp giữa phòng ngừa và xử lý kịp thời sẽ giúp cây ớt phát triển khỏe mạnh, cho năng suất cao. Người trồng cần kiên trì và chú ý đến điều kiện môi trường để hạn chế tối đa sự tấn công của rầy.
