Toàn quốc CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ QUYỀN PHẠT TIỀN KHI BÊN VAY TRỄ HẠN THANH TOÁN NỢ

Việc áp dụng chế tài phạt tiền đối với bên vay khi không thực hiện đúng thời hạn trả nợ là một nội dung quan trọng nhằm đảm bảo tính ràng buộc trong quan hệ vay mượn. Dựa trên hệ thống pháp luật dân sự hiện hành, đặc biệt là Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS 2015), quyền này được hình thành để bảo vệ lợi ích hợp pháp của bên cho vay cũng như duy trì sự ổn định của các giao dịch dân sự. Trong bối cảnh nhiều trường hợp bên vay không tuân thủ thời hạn trả nợ như cam kết, việc hiểu rõ căn cứ pháp lý cho phép áp dụng phạt tiền là điều cần thiết nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người cho vay.

Theo quy định của khoản 1 Điều 466 BLDS 2015, ngay khi nhận khoản vay, bên vay phát sinh nghĩa vụ cốt lõi là phải hoàn trả đầy đủ tài sản đúng thời điểm đã thỏa thuận. Địa điểm thanh toán mặc nhiên được xác định là nơi cư trú hoặc trụ sở của bên cho vay, trừ khi hai bên có quy định khác trong hợp đồng. Song song với nghĩa vụ của bên vay, pháp luật cũng thiết lập đầy đủ quyền năng cho bên cho vay nhằm đảm bảo họ có cơ chế bảo vệ mình khi nghĩa vụ trả nợ bị vi phạm. Các quyền đó bao gồm quyền đòi nợ gốc theo Điều 463 BLDS 2015, quyền yêu cầu khoản tiền lãi chậm trả theo mức 10%/năm đối với khoản vay không có lãi theo khoản 4 Điều 466 BLDS 2015, quyền yêu cầu tính lãi trên phần nợ gốc quá hạn tương đương 150% lãi suất vay theo hợp đồng đối với khoản vay có lãi theo khoản 5(b) Điều 466 BLDS 2015. Ngoài ra, bên cho vay có thể yêu cầu áp dụng chế tài phạt vi phạm nếu hợp đồng có thỏa thuận, khởi kiện theo Điều 186 BLTTDS 2015 để buộc bên vay thực hiện nghĩa vụ, hoặc yêu cầu hoàn trả tài sản vay đối với hợp đồng vay không kỳ hạn theo Điều 469 BLDS 2015.

Quyền yêu cầu phạt tiền trong trường hợp chậm trả nợ có hai cơ sở pháp lý chủ yếu: quy định bắt buộc của pháp luật và các thỏa thuận tự nguyện trong hợp đồng vay. Đối với trường hợp phạt tiền theo quy định pháp luật, Điều 466 BLDS 2015 cho phép áp dụng trực tiếp mức lãi chậm trả 10%/năm đối với khoản vay không có lãi và mức 150% lãi suất vay đối với khoản nợ quá hạn trong hợp đồng có lãi mà không cần có điều khoản riêng trong hợp đồng. Đây là biểu hiện của nguyên tắc “người vi phạm nghĩa vụ phải gánh chịu hậu quả pháp lý” trong quan hệ dân sự. Với phạt tiền theo thỏa thuận, Điều 418 BLDS 2015 quy định rằng các bên có quyền tự thống nhất mức phạt vi phạm, miễn là nội dung phù hợp với pháp luật, không trái đạo đức xã hội và không trùng lặp với các chế tài khác theo Điều 12 Nghị quyết 01/2019/NQ-HĐTP. Điều này cho phép hợp đồng vay linh hoạt hơn trong việc bảo đảm quyền lợi của bên cho vay, đồng thời vẫn duy trì được tính minh bạch và công bằng.

Nhìn chung, quyền áp dụng phạt tiền khi bên vay không trả đúng hạn là một biện pháp chế tài dân sự quan trọng, được pháp luật công nhận nhằm duy trì trật tự pháp lý trong giao dịch dân sự. Đây là quyền phát sinh một cách tự động khi có hành vi vi phạm, không phụ thuộc vào việc bên cho vay có chứng minh được thiệt hại thực tế hay không, qua đó góp phần hạn chế tình trạng chây ì nghĩa vụ, đảm bảo tính nghiêm minh của hợp đồng và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp của người cho vay.

Tóm lại, quyền phạt tiền khi bên vay chậm trả nợ được thiết lập từ hệ thống quy định của BLDS 2015 và có thể mở rộng thông qua thỏa thuận giữa các bên trong hợp đồng. Việc hiểu và áp dụng đúng quy định sẽ giúp hạn chế rủi ro, bảo đảm quyền lợi của bên cho vay cũng như duy trì tính công bằng trong quan hệ dân sự. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.