Toàn quốc NGUYÊN TẮC PHÂN CHIA KỶ PHẦN THỪA KẾ THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ HIỆN HÀNH

Trong quá trình giải quyết tranh chấp hoặc thực hiện việc chia di sản thừa kế, việc xác định kỷ phần của từng người thừa kế đóng vai trò rất quan trọng nhằm đảm bảo công bằng, đúng quy định và phù hợp với ý chí của người để lại di sản (nếu có di chúc). Việc chia thừa kế không chỉ là vấn đề tài sản mà còn liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ và mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình. Do đó, để tránh xảy ra tranh chấp, cần hiểu rõ nguyên tắc pháp lý chi phối việc phân chia kỷ phần trong từng trường hợp cụ thể.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, sau khi xác định được hình thức thừa kế là theo di chúc hay theo pháp luật, Tòa án hoặc các bên liên quan sẽ tiến hành chia phần di sản tương ứng cho từng người thừa kế. Trong trường hợp thừa kế theo pháp luật, những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản ngang nhau, không phân biệt giới tính, tuổi tác hay quan hệ huyết thống gần – xa. Nguyên tắc này nhằm đảm bảo sự bình đẳng tuyệt đối giữa các cá nhân trong cùng hàng thừa kế, thể hiện tinh thần công bằng của pháp luật dân sự.

Tuy nhiên, trong thực tế, có hai trường hợp đặc biệt cần được xem xét kỹ lưỡng khi chia kỷ phần, đó là: người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc và thừa kế thế vị.

Trước hết, về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc, Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định rằng, dù người để lại di sản có lập di chúc nhưng bỏ sót hoặc chỉ dành phần rất nhỏ cho một số người thân, thì những người thuộc nhóm được pháp luật bảo vệ vẫn có quyền hưởng một phần di sản nhất định. Cụ thể, họ được nhận hai phần ba (2/3) suất của một người thừa kế theo pháp luật. Những đối tượng này bao gồm:

• Con chưa thành niên – do chưa đủ năng lực lao động, cần được pháp luật bảo vệ quyền lợi.
• Cha, mẹ, vợ hoặc chồng của người chết – những người có quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân gần gũi, cần được bảo đảm quyền hưởng di sản tối thiểu.
• Con đã thành niên nhưng mất khả năng lao động – tức không thể tự nuôi sống bản thân, cần được nhận phần di sản để đảm bảo cuộc sống.

Tuy nhiên, quy định này không áp dụng trong hai trường hợp: người thuộc diện này từ chối nhận di sản hoặc không có quyền hưởng di sản theo quy định của pháp luật (ví dụ: người cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người để lại di sản). Cơ chế này thể hiện sự nhân đạo và công bằng trong việc bảo vệ quyền lợi của những người yếu thế trong quan hệ thừa kế, đồng thời vẫn tôn trọng ý chí của người lập di chúc.

Thứ hai, về thừa kế thế vị, đây là một quy định đặc thù trong thừa kế theo pháp luật. Nguyên tắc này được áp dụng khi con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người đó. Trong tình huống này, cháu của người để lại di sản sẽ được thế vị cha hoặc mẹ để hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ cháu đáng lẽ được nhận nếu còn sống. Nếu người cháu cũng đã qua đời, thì chắt sẽ được hưởng phần di sản đó. Quy định về thừa kế thế vị nhằm đảm bảo quyền thừa kế được truyền nối hợp lý giữa các thế hệ, tránh thiệt thòi cho con cháu của người đã mất sớm.

Từ những nguyên tắc nêu trên có thể thấy, việc phân chia kỷ phần thừa kế không đơn thuần là chia tài sản, mà còn là sự thể hiện của tinh thần công bằng, nhân đạo và kế thừa trong pháp luật Việt Nam. Người thừa kế cần nắm rõ quy định này để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, đồng thời đảm bảo việc phân chia di sản diễn ra đúng pháp luật, hài hòa giữa lợi ích cá nhân và gia đình.

Tóm lại, nguyên tắc phân chia kỷ phần thừa kế theo Bộ luật Dân sự năm 2015 được xây dựng dựa trên sự công bằng, hợp lý và nhân văn. Dù thừa kế theo pháp luật hay theo di chúc, các bên liên quan đều cần tuân thủ đúng quy định, đặc biệt là các trường hợp có yếu tố đặc biệt như người thừa kế không phụ thuộc vào di chúc hoặc thừa kế thế vị. Việc hiểu và áp dụng chính xác những nguyên tắc này không chỉ giúp bảo đảm quyền lợi của người thừa kế, mà còn góp phần duy trì sự đoàn kết, ổn định trong gia đình và xã hội. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.