Toàn quốc NHẬN DIỆN CẤU THÀNH TỘI TỔ CHỨC SỬ DỤNG MA TÚY VÀ RỦI RO PHÁP LÝ

Hiện nay, tình trạng vi phạm pháp luật liên quan đến chất cấm đang diễn biến hết sức phức tạp với nhiều thủ đoạn tinh vi. Trong số đó, tội tổ chức sử dụng ma túy là một trong những hành vi bị cơ quan chức năng nghiêm trị nhưng lại thường bị người dân hiểu sai về bản chất pháp lý, dẫn đến những hậu quả vô cùng đáng tiếc. Rất nhiều cá nhân lầm tưởng rằng chỉ những ai trực tiếp giao dịch, phân phối hay cung cấp chất gây nghiện mới phải đối diện với án phạt hình sự. Tuy nhiên, trên thực tế, các cơ quan tiến hành tố tụng có đủ căn cứ để xem xét và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hàng loạt hành vi mang tính chất tạo điều kiện vật chất, điều hành, chỉ huy hoặc đứng ra sắp xếp việc sử dụng chất cấm. Đây chính là nguyên nhân cốt lõi khiến không ít người bỗng chốc trở thành tội phạm bị khởi tố, tạm giam dù bàn tay họ chưa từng trực tiếp cầm giữ hay chia chác ma túy cho bất kỳ ai.

Phân biệt các tội danh liên quan đến chất ma túy
Trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự về ma túy, việc định tội danh chính xác đóng vai trò then chốt, quyết định trực tiếp đến khung hình phạt và định hướng xây dựng chiến lược bào chữa bảo vệ quyền lợi. Pháp luật hình sự Việt Nam phân định rất rõ ràng giữa bốn nhóm hành vi:

• Sử dụng trái phép chất ma túy: Hành vi tự đưa chất ma túy vào cơ thể mình nhằm thỏa mãn nhu cầu bản thân.
  
  
• Tàng trữ trái phép chất ma túy: Hành vi nắm giữ, cất giấu chất ma túy trong người, nhà ở hoặc bất kỳ nơi nào khác mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hay tổ chức sử dụng.
  
  
• Lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy: Hành vi dùng lời nói, hành động để rủ rê, dụ dỗ, kích động hoặc thúc đẩy người khác cùng tham gia sử dụng chất cấm.
  
  
• Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy: Hành vi mang tính chất quy mô hơn, bao gồm việc chủ trì, điều hành, chuẩn bị các điều kiện cần thiết về không gian, thời gian, công cụ để việc sử dụng ma túy diễn ra.

Phân tích cấu thành và các nhóm hành vi phạm tội cơ bản
Cần phải khẳng định rằng, ranh giới pháp lý đối với tội danh tổ chức sử dụng chất gây nghiện trái phép không hề bị bó hẹp trong phạm vi hành động đưa ma túy tận tay cho người khác. Chỉ cần một cá nhân có hành vi chỉ đạo, phân chia nhiệm vụ hoặc quản lý, điều phối toàn bộ hay một phần diễn biến của quá trình tiêu thụ ma túy là đã cấu thành tội phạm.

Dựa trên các văn bản hướng dẫn thi hành luật, cụ thể là Điểm a Tiểu mục 6.1 Mục 6 Phần II Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP, cấu thành tội phạm này thiết lập rõ ràng đối với các hành vi mang tính chất tổng chỉ huy, phân chia công việc hoặc đứng ra điều khiển toàn bộ các hoạt động nhằm mục đích đưa trái phép chất ma túy vào cơ thể của người khác.

Bên cạnh đó, cơ sở pháp lý tại Điểm b Tiểu mục 6.1 Mục 6 Phần II Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP cũng mở rộng phạm vi xử lý vi phạm. Theo đó, những cá nhân giữ vai trò chỉ huy, phân công nhiệm vụ hoặc trực tiếp điều hành công tác chuẩn bị các yếu tố hậu cần, điều kiện cơ sở vật chất, công cụ phương tiện nhằm phục vụ cho hoạt động tiêu thụ chất ma túy trái phép đều phải chịu trách nhiệm hình sự tương xứng.

Để nhận diện rõ ràng hơn trên diện rộng, các cơ quan điều tra thường tập trung xem xét, bóc tách các chuỗi hành vi cụ thể sau đây nhằm xác định dấu hiệu phạm tội:

• Hành vi lôi kéo, rủ rê, tụ tập nhiều người cùng tham gia vào các buổi tiệc có chất cấm.
  
  
• Hành vi chủ động chuẩn bị, sắp xếp hoặc bao thầu địa điểm cụ thể để làm nơi bay lắc như: thuê phòng karaoke, đặt phòng khách sạn, căn hộ chung cư, villa nghỉ dưỡng hoặc sử dụng nhà riêng của mình.
  
  
• Hành vi trực tiếp bỏ tiền ra mua hoặc đứng ra gom, chuẩn bị sẵn nguồn ma túy để phục vụ cho nhu cầu sử dụng chung của cả nhóm.
  
  
• Hành vi tìm kiếm, chuẩn bị các loại dụng cụ, phương tiện chuyên dụng, thiết bị hỗ trợ cho việc sử dụng ma túy (đĩa sứ, thẻ quẹt, ống hút, dàn âm thanh công suất lớn, đèn chớp).
  
  
• Hành vi phân định vai trò, giao việc rõ ràng cho từng thành viên tham gia, chẳng hạn như phân công người đi mua thuốc, người lo thủ tục thuê phòng, hoặc người đứng ra cảnh giới lực lượng chức năng.
  
  
• Hành vi trực tiếp điều hành, làm chủ trì "bữa tiệc ma túy", kiểm soát số lượng chất cấm tiêu thụ hoặc phân phối, điều phối số lượng người ra vào phòng.
  
  
• Hành vi đứng ra thu tiền, quản lý quỹ chung hoặc tính toán, phân chia chi phí mua ma túy và thuê phòng giữa những người tham gia với nhau.
  

Rủi ro pháp lý cực kỳ lớn đối với người dân nằm ở chỗ cơ quan công an luôn đánh giá vụ án dựa trên bức tranh tổng thể của toàn bộ chuỗi hành vi. Một cá nhân dù chỉ tham gia hỗ trợ một công đoạn rất nhỏ, không trực tiếp mua ma túy hay không trực tiếp sử dụng, vẫn hoàn toàn có thể bị truy tố với tư cách là đồng phạm nếu cơ quan chức năng chứng minh được giữa họ và những người còn lại có sự thống nhất về mặt ý chí, cùng chung mục đích tạo điều kiện cho việc tiêu thụ chất cấm diễn ra.

Những tình huống thực tế và nguy cơ khởi tố hình sự
Trong đời sống xã hội và công tác điều tra phá án thực tiễn, có rất nhiều trường hợp cá nhân bị dính vào vòng lao lý, bị khởi tố hình sự không phải xuất phát từ hành vi buôn bán ma túy kiếm lời, mà chính từ vai trò tổ chức hoặc giúp sức đắc lực cho các cuộc vui chơi có chất kích thích.

Tình huống tổ chức sinh nhật, lễ kỷ niệm tại các tụ điểm giải trí
Khi một người đứng ra đại diện đặt phòng karaoke, thuê biệt thự villa nghỉ dưỡng hoặc đứng tên tổ chức một buổi tiệc mừng sinh nhật mà trong đó có hoạt động sử dụng chất cấm, rủi ro pháp lý là rất cao. Nếu cơ quan điều tra thu thập đủ tài liệu chứng minh người này biết rõ việc bạn bè sẽ mang ma túy vào sử dụng nhưng vẫn chủ động thanh toán tiền, ký hợp đồng thuê địa điểm nhằm tạo điều kiện cho hành vi đó diễn ra, họ sẽ lập tức bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội tổ chức.

Tình huống tụ tập "bay lắc" và điều phối hậu cần
Đối với các tụ điểm thác loạn thường được gọi là “bay lắc”, bất kỳ ai có hành vi đứng ra điều phối các thành viên tham gia, tinh chỉnh hệ thống âm thanh, ánh sáng kích thích, chuẩn bị công cụ xào ke, hay phân công cụ thể ai là người đi bắt mối mua hàng đều rơi vào tầm ngắm của pháp luật. Những chuỗi hành động này không còn dừng lại ở việc chơi bời thuần túy mà đã chuyển hóa thành hành vi đồng phạm giúp sức tích cực cho tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.

Tình huống hùn vốn, góp tiền mua ma túy sử dụng chung
Đây là kịch bản diễn ra rất phổ biến trong giới trẻ. Khi một nhóm bạn cùng gom tiền lại (gọi nôm nại là "góp gạo thổi cơm chung") để mua ma túy về dùng, việc bóc tách vai trò của từng người đóng ý nghĩa quyết định. Nếu trong nhóm xuất hiện một hoặc một vài cá nhân đứng ra khởi xướng, gom tiền, liên hệ đầu mối mua hàng, hoặc đứng ra sắp xếp địa điểm, điều phối công việc thì nguy cơ những người này bị áp khung hình phạt về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy là vô cùng nặng nề.


Trường hợp ngoại trừ đặc biệt theo quy định pháp luật
Mặc dù quy định của pháp luật vô cùng nghiêm khắc, tuy nhiên nhà làm luật vẫn đưa ra một điều khoản loại trừ đặc biệt mang tính nhân văn và phù hợp với thực tiễn tâm lý tội phạm. Quy định này nêu rõ: trong trường hợp một người bản thân là người nghiện ma túy, họ sở hữu chất ma túy và cho một người nghiện ma túy khác cùng sử dụng chung với mình, thì hành vi này sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Đối với tình huống đặc thù này, tùy thuộc vào số lượng, khối lượng chất cấm thu giữ được cũng như các tình tiết khách quan khác, cơ quan tố tụng có thể xem xét xử lý họ về các tội danh khác tương ứng như tội tàng trữ trái phép chất ma túy hoặc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính về hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Nội dung loại trừ quan trọng này đã được quy định nhất quán và rõ ràng tại Điểm a Tiêu mục 6.2 Mục 6 Phần II Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP.

Có thể thấy, việc phân định một cá nhân tham gia vụ việc với tư cách là người sử dụng đơn thuần, người giúp sức phụ thuộc hay là người giữ vai trò tổ chức chủ mưu đòi hỏi một quá trình chứng minh tư pháp hết sức khắt khe. Quá trình này dựa vào hệ thống chứng cứ vững chắc bao gồm lời khai của các bên, dữ liệu điện tử, hình ảnh trích xuất từ camera giám sát, lịch sử sao kê tài khoản chuyển khoản ngân hàng và nhiều tài liệu nghiệp vụ khác. Do đó, việc can thiệp kịp thời để đánh giá chính xác vai trò pháp lý ngay từ giai đoạn ban đầu là yếu tố mang tính sống còn đối với cục diện của các vụ án liên quan đến ma túy.

Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy có cấu thành hết sức phức tạp, không chỉ áp dụng với người cung cấp chất cấm mà còn mở rộng đến các hành vi chỉ huy, điều hành, chuẩn bị địa điểm, dụng cụ hay góp tiền phân công nhiệm vụ trong các buổi tiệc tùng, bay lắc; ngoại trừ trường hợp người nghiện cho người nghiện khác sử dụng chung theo đúng tinh thần của Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.