PHÂN TÍCH CHI TIẾT CẤU THÀNH TỘI PHẠM CỦA HÀNH VI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY

Dựa trên nền tảng pháp lý tại Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tội mua bán trái phép chất ma túy được xác định thông qua hệ thống bốn yếu tố cấu thành tội phạm đặc thù. Đi sâu vào phân tích mặt khách quan của tội phạm, yếu tố này tập trung phản ánh khách thể bị xâm hại là chế độ quản lý độc quyền và thống nhất của Nhà nước đối với các chất ma túy. Pháp luật bảo vệ trật tự quản lý này nhằm ngăn chặn sự lây lan của tệ nạn xã hội, do đó mọi hành vi xâm phạm đến quy trình kiểm soát nhà nước đều bị coi là vi phạm nghiêm trọng. Đối tượng tác động trong cấu thành này được xác định cụ thể là các chất ma túy nằm trong danh mục cấm ban hành kèm theo các văn bản quy phạm pháp luật. Về mặt thực tiễn áp dụng pháp luật, yêu cầu bắt buộc là chất tang vật thu giữ phải được giám định là ma túy thật; pháp luật loại trừ trách nhiệm hình sự ở tội danh này đối với các trường hợp mua bán chất giả mạo không chứa thành phần dược chất gây nghiện, bởi khi đó đối tượng tác động không còn thỏa mãn yếu tố cấu thành quy định.
Về mặt khách thể, đây là phương diện phản ánh các hành vi biểu hiện ra bên ngoài của tội phạm trong thực tế đời sống. Tội mua bán trái phép chất ma túy được cấu thành bởi chuỗi các hành vi đa dạng bao gồm: hành vi mua (dùng tiền hoặc tài sản để đổi lấy quyền sở hữu chất ma túy) và hành vi bán (chuyển giao chất ma túy để thu về lợi ích vật chất). Không chỉ dừng lại ở giao dịch tiền tệ, hành vi dùng chất ma túy để trao đổi ngang giá lấy các loại hàng hóa khác cũng bị coi là hành vi mua bán trái phép. Đặc biệt, nội hàm của mặt khách thể này còn bao trùm lên cả các hành vi tàng trữ hoặc vận chuyển chất ma túy nếu gắn liền với mục đích thương mại. Khi cơ quan tố tụng chứng minh được người thực hiện hành vi cất giấu hay di chuyển ma túy nhằm mục đích cuối cùng là bán lại cho bên thứ ba, thì bản chất hành vi đã thay đổi và đủ yếu tố để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy.

Xét về mặt chủ thể, tức là điều kiện về con người chịu trách nhiệm hình sự, pháp luật đặt ra các tiêu chuẩn rõ ràng về năng lực và độ tuổi. Chủ thể của tội phạm bắt buộc phải là người có năng lực trách nhiệm hình sự đầy đủ, tức là có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình. Về độ tuổi, chính sách hình sự có sự phân hóa cụ thể: người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm liên quan đến mua bán ma túy. Trong khi đó, nhóm đối tượng từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thực hiện các hành vi thuộc phân loại tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng. Quy định này nhằm đảm bảo nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự, tập trung trừng trị nghiêm khắc các hành vi nguy hiểm cao độ đồng thời cân nhắc đến yếu tố tâm sinh lý của người chưa thành niên.

Cuối cùng là mặt chủ quan của tội phạm, yếu tố phản ánh thái độ tâm lý của người phạm tội. Tội mua bán trái phép chất ma túy luôn được thực hiện dưới hình thức lỗi cố ý trực tiếp. Điều này thể hiện qua việc người phạm tội nhận thức rõ ràng tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi mua bán, trao đổi chất cấm, biết rõ việc làm của mình là vi phạm pháp luật nhưng vẫn mong muốn thực hiện. Ý chí phạm tội được thể hiện xuyên suốt qua mục đích thực hiện hành vi, bất chấp các hậu quả pháp lý và tác hại đối với cộng đồng. Sự thống nhất giữa nhận thức và ý chí này khẳng định tính chất cố ý và mức độ nguy hiểm cao của tội phạm trong cấu thành pháp lý.

Tổng kết lại, bốn yếu tố trên tạo thành một chỉnh thể thống nhất để định danh tội mua bán trái phép chất ma túy, đảm bảo không bỏ lọt tội phạm và xử lý đúng người đúng tội. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900.63.63.87 để được tư vấn miễn phí.