Toàn quốc QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT MỚI NHẤT VỀ XỬ LÝ HÀNH VI LẦN ĐẦU SỬ DỤNG MA TÚY

Vấn đề xử lý người có hành vi vi phạm liên quan đến chất cấm luôn là tiêu điểm thu hút sự quan tâm đặc biệt từ dư luận xã hội, trong đó việc xác định chính xác để tra cứu thông tin pháp lý đóng vai trò vô cùng thiết yếu. Việc một cá nhân lần đầu tiên bị phát hiện sử dụng chất ma túy trái phép sẽ đối diện với những hình thức chế tài cụ thể nào từ phía cơ quan nhà nước có thẩm quyền là thắc mắc chung của rất nhiều người. Để có cái nhìn toàn diện, thấu đáo và phòng ngừa các rủi ro pháp lý không đáng có, chúng ta cần tìm hiểu sâu sắc về bản chất của hành vi cũng như các quy định hiện hành thông qua sự đồng hành của tổ chức luật sư uy tín Long Phan PMT.

Dưới góc độ pháp lý, việc một cá nhân lần đầu tiên sử dụng chất ma túy không đồng nghĩa với việc người đó sẽ mặc nhiên bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc phải chịu các hình phạt tù khốn cùng. Điểm mấu chốt và mang tính quyết định trong toàn bộ quy trình giải quyết vụ việc của cơ quan chức năng chính là phải bóc tách, làm rõ xem hành vi này thực tế chỉ dừng lại ở mức độ tự sử dụng vào cơ thể hay còn gắn liền với các hành vi nguy hiểm khác như tàng trữ, mua bán, vận chuyển, chứa chấp, lôi kéo hoặc tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cho người khác. Trong các trường hợp mà cơ quan điều tra xét thấy hoàn toàn không xuất hiện bất kỳ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự nào khác, vụ việc sẽ được định hướng giải quyết theo quy trình xử lý vi phạm hành chính thông thường. Tuy nhiên, một khuyến cáo cực kỳ quan trọng từ các chuyên gia pháp lý tại Long Phan PMT là người vi phạm cần phải tiến hành khai báo trung thực, giải trình một cách rõ ràng và chuẩn xác ngay từ thời điểm ban đầu nhằm tránh bị các cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá sai lệch bản chất tự nhiên của hành vi, từ đó hạn chế tối đa nguy cơ bị chuyển dịch sang khung hình sự.

Để làm rõ nguyên tắc xử lý hành chính, chúng ta cần hiểu rằng hành vi sử dụng ma túy đơn thuần được định nghĩa là việc một cá nhân tự mình tiêu thụ, thẩm thấu các chất ma túy trái phép vào cơ thể và kết quả xét nghiệm sinh học cho ra kết luận dương tính, nhưng tại thời điểm phát hiện, người này hoàn toàn không có hành vi cất giấu hay phân phối chất cấm. Đây chính là ranh giới đỏ mang tính chất phân định giữa một hành vi vi phạm hành chính với các tội danh đặc biệt nghiêm trọng được quy định trong Bộ luật Hình sự như tội tàng trữ trái phép chất ma túy hoặc tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Chiếu theo quy định tại Khoản 10 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy 2021, “người sử dụng trái phép chất ma túy” được xác định cụ thể là người thực hiện hành vi sử dụng chất ma túy mà không được sự cho phép của người hoặc cơ quan chuyên môn có thẩm quyền, đồng thời có kết quả xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể là dương tính. Từ căn cứ pháp lý này, việc một người có kết quả test nhanh dương tính với ma túy chỉ là dấu hiệu ban đầu, không thể tự động trở thành chứng cứ để khẳng định người đó đã phạm tội hình sự. Lực lượng chức năng có trách nhiệm phải tiếp tục triển khai các biện pháp nghiệp vụ nhằm chứng minh người này có hành vi tàng trữ, mua bán, chứa chấp hay lôi kéo người khác hay không. Trường hợp hoàn toàn trống vắng các yếu tố đồng phạm hoặc cấu thành tội phạm nêu trên, hướng xử lý chủ đạo và duy nhất sẽ là áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính theo đúng thẩm quyền pháp luật quy định đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong bối cảnh đó, nếu chỉ đơn thuần tồn tại kết quả xét nghiệm dương tính mà không kèm theo bất kỳ dấu hiệu vật chất nào của việc tàng trữ trái phép hay tổ chức sử dụng, các cơ quan chức năng sẽ ưu tiên tối đa việc áp dụng hình thức xử phạt bằng tiền đối với người vi phạm.

Mặc dù vậy, quy định của pháp luật luôn có những vùng kiểm soát đặc biệt nghiêm ngặt và rủi ro hình sự vẫn có khả năng phát sinh thông qua các trường hợp ngoại lệ được khởi tố theo Điều 256a Bộ luật Hình sự. Điều luật này không được áp dụng một cách phổ quát, đại trà cho mọi đối tượng lần đầu tiên sử dụng ma túy trong xã hội, mà rủi ro bị xử lý hình sự chỉ thực sự xảy ra khi người sử dụng rơi vào các hoàn cảnh kiểm soát đặc thù có liên quan chặt chẽ đến quá trình cai nghiện, điều trị nghiện hoặc quản lý sau cai. Cụ thể, người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy hoàn toàn có thể đối diện với mức hình phạt tù từ 02 năm đến 03 năm nếu họ thuộc vào một trong các trường hợp đặc biệt sau đây: Thứ nhất, người đó đang trong thời hạn chấp hành biện pháp cai nghiện ma túy bắt buộc, cai nghiện tự nguyện hoặc đang trong quá trình điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định. Thứ hai, người vi phạm đang trong thời hạn chịu sự quản lý sau cai nghiện ma túy tại địa phương hoặc tại các cơ sở tập trung. Thứ ba, đối tượng đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và đồng thời vẫn đang nằm trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy của cơ quan chức năng. Thứ tư, người đó đang trong thời hạn 02 năm kể từ thời điểm tự ý từ bỏ, chấm dứt việc cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc tự ý dừng điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế mà không có sự chỉ định của bác sĩ. Hơn thế nữa, tính chất nghiêm khắc của pháp luật còn được thể hiện rõ tại Khoản 2 Điều 256a Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2025, theo đó nếu người vi phạm có hành vi tái phạm thì mức hình phạt áp dụng sẽ bị tăng nặng đáng kể, dao động trong khoảng từ 03 năm đến 05 năm tù giam. Xét về mặt hiệu lực thời gian áp dụng, các cơ quan thực thi pháp luật cần lưu ý rằng quy định bổ sung tại Điều 256a này chỉ được phép sử dụng để đấu tranh, xử lý đối với các hành vi phạm tội được thực hiện kể từ thời điểm 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 7 năm 2025 trở đi. Tất cả những quy định mang tính chất bất lợi này tuyệt đối không được áp dụng hồi tố đối với những hành vi vi phạm đã xảy ra trước mốc thời gian nêu trên, ngay cả khi các hành vi đó sau thời điểm này mới bị phát hiện và xử lý, điều này được bảo đảm nghiêm ngặt dựa trên quy định tại Điểm a và Điểm c Khoản 1 Điều 4 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 86/2025/QH15.

Tựu chung lại, việc sử dụng ma túy lần đầu chỉ bị xử phạt hành chính tiền nếu là hành vi đơn thuần, nhưng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự từ 02 đến 05 năm tù theo Điều 256a Bộ luật Hình sự nếu vi phạm trong thời gian cai nghiện, quản lý sau cai hoặc tái phạm từ ngày 01/7/2025. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.