Toàn quốc QUY ĐỊNH VỀ HOẠT ĐỘNG KHÁM NGHIỆM HIỆN TRƯỜNG TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Khám nghiệm hiện trường trong các vụ án hình sự luôn được xem là một nhiệm vụ điều tra nền tảng, có ý nghĩa quyết định đối với việc truy tìm chứng cứ và tái dựng diễn biến khách quan của hành vi phạm tội. Đây là bước đầu tiên và đóng vai trò then chốt trong tiến trình điều tra, bởi mọi dấu vết, vật chứng hay dữ liệu thu được tại hiện trường đều mang tính nguyên thủy, phản ánh trực tiếp hành vi phạm tội trước khi có bất kỳ sự can thiệp nào từ con người hoặc môi trường. Chính vì vậy, pháp luật đã đặt ra những yêu cầu chặt chẽ để hướng dẫn quá trình khám nghiệm hiện trường nhằm đảm bảo tính hợp pháp, tính khoa học và giá trị chứng minh của các kết quả thu được.

Hoạt động khám nghiệm hiện trường được tiến hành tại nơi xảy ra hoặc nơi phát hiện dấu hiệu tội phạm với mục tiêu trọng tâm là thu thập chứng cứ phục vụ điều tra. Theo Khoản 1 Điều 201 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, mục đích của công tác này bao gồm việc phát hiện các dấu vết mà người phạm tội để lại; thu giữ vật chứng, tài liệu, đồ vật và dữ liệu điện tử có giá trị chứng minh; đồng thời làm rõ các tình tiết then chốt liên quan đến quá trình giải quyết vụ án. Đây là căn cứ pháp lý khẳng định vai trò không thể thay thế của khám nghiệm hiện trường trong việc tái hiện đúng đắn bản chất sự việc.

Song song với mục tiêu rõ ràng, quá trình khám nghiệm hiện trường phải tuân thủ hàng loạt nguyên tắc cơ bản nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và chất lượng của hoạt động điều tra. Điều 2 Thông tư 98/2024/TT-BCA nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ pháp luật một cách triệt để khi tiến hành khám nghiệm; mọi hành vi, phương pháp chuyên môn đều phải đặt trong khuôn khổ quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và các văn bản có liên quan. Bên cạnh đó, hoạt động khám nghiệm phải được thực hiện nhanh chóng nhưng chính xác, bảo đảm tính thận trọng, toàn diện và khách quan để tránh bỏ sót hoặc đánh giá sai lệch dấu vết. Người chủ trì khám nghiệm có trách nhiệm điều hành thống nhất, phối hợp hiệu quả giữa các lực lượng tham gia và chịu trách nhiệm đối với toàn bộ kết quả của quá trình làm việc.

Việc giữ nguyên trạng hiện trường là nguyên tắc hết sức quan trọng, nhằm tránh làm thay đổi, thất lạc hay phá vỡ dấu vết ban đầu. Các phương pháp kỹ thuật như ghi hình, chụp ảnh, đo đạc, lập sơ đồ phải được áp dụng đầy đủ và khoa học để đảm bảo độ chính xác và khả năng kiểm chứng của chứng cứ. Đồng thời, yếu tố an toàn và bảo mật cũng được đặt lên hàng đầu: mọi thông tin, tài liệu liên quan đến vụ án phải được quản lý chặt chẽ, tránh rò rỉ hoặc sử dụng trái phép. Ngoài ra, hoạt động khám nghiệm cần được thực hiện một cách công khai và minh bạch theo quy định, với sự tham gia của các thành phần bắt buộc nhằm củng cố tính khách quan trong tiến trình tố tụng.

Tổng kết lại, khám nghiệm hiện trường không chỉ là bước đầu tiên mà còn là một trong những công đoạn quan trọng nhất của quá trình điều tra vụ án hình sự. Việc tuân thủ đúng mục đích và nguyên tắc pháp luật quy định giúp cơ quan chức năng thu thập chứng cứ hợp pháp, chính xác và có giá trị phục vụ cho việc giải quyết vụ án. Nắm rõ các quy định pháp lý liên quan sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều tra, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên cũng như tính công bằng trong tố tụng hình sự. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.