Toàn quốc QUY TRÌNH KHỞI KIỆN TRANH CHẤP VÀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

Việc khởi kiện và giải quyết tranh chấp liên quan đến đất đai, đặc biệt là những trường hợp có yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (thường gọi là “sổ đỏ”), được điều chỉnh bởi các quy định pháp luật chuyên biệt. Cụ thể, nếu vụ việc thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án hành chính thì áp dụng Luật Tố tụng hành chính năm 2015; nếu thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án dân sự thì thực hiện theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Dù là khởi kiện hành chính hay dân sự, quy trình cơ bản để tiến hành khởi kiện và giải quyết tranh chấp đất đai bao gồm các bước chính như sau:

Bước 1: Nộp đơn khởi kiện
Người có yêu cầu khởi kiện phải chuẩn bị đơn khởi kiện, trong đó trình bày rõ nội dung tranh chấp, yêu cầu giải quyết cùng với các tài liệu, chứng cứ có liên quan để làm căn cứ bảo vệ quyền lợi của mình. Đơn khởi kiện này được gửi đến Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án, bằng một trong các cách sau:

• Nộp trực tiếp tại trụ sở Tòa án nơi thụ lý vụ việc;
• Gửi qua dịch vụ bưu chính, đảm bảo có biên nhận xác nhận;
• Hoặc trong trường hợp hệ thống công nghệ thông tin của Tòa án và Cổng Dịch vụ công Quốc gia đã được kết nối, người khởi kiện có thể gửi đơn trực tuyến dưới hình thức điện tử, tạo điều kiện thuận tiện, nhanh chóng, nhất là trong bối cảnh phát triển ứng dụng công nghệ hiện nay.

Việc gửi đơn phải đảm bảo đầy đủ các thông tin theo quy định và kèm theo các giấy tờ chứng minh để Tòa án có căn cứ thụ lý giải quyết.

Bước 2: Nhận và xử lý đơn khởi kiện, quyết định thụ lý vụ án
Ngay sau khi nhận được đơn khởi kiện cùng các tài liệu kèm theo, Thẩm phán phụ trách sẽ tiến hành xem xét sơ bộ để đánh giá tính hợp lệ của đơn kiện và thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Dựa trên kết quả này, Thẩm phán có thể đưa ra một trong các quyết định sau:

• Yêu cầu người khởi kiện sửa đổi, bổ sung đơn hoặc tài liệu chứng cứ nếu phát hiện đơn chưa đầy đủ hoặc có sai sót ảnh hưởng đến việc thụ lý vụ án;
• Tiến hành thủ tục thụ lý vụ án để giải quyết theo thủ tục thông thường hoặc áp dụng thủ tục rút gọn nếu vụ án đủ điều kiện được xử lý nhanh, tiết kiệm thời gian, chi phí;
• Trong trường hợp vụ việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án đang tiếp nhận, hồ sơ sẽ được chuyển đến Tòa án có thẩm quyền đồng thời thông báo rõ cho người khởi kiện để họ nắm bắt;
• Trả lại đơn khởi kiện nếu vụ việc không thuộc phạm vi giải quyết của Tòa án theo quy định của pháp luật.

Thời hạn để xem xét và xử lý đơn khởi kiện này không quá 8 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn.

Bước 3: Thụ lý đơn khởi kiện và thu tiền tạm ứng án phí (nếu có)
Khi xác định được vụ án thuộc thẩm quyền của mình, Tòa án sẽ thông báo cho người khởi kiện biết về việc thụ lý vụ án và yêu cầu người khởi kiện thực hiện nghĩa vụ tài chính, cụ thể là nộp tiền tạm ứng án phí nếu thuộc trường hợp phải nộp.

• Thẩm phán sẽ dự tính mức án phí tạm ứng cần phải nộp dựa trên quy định hiện hành, đồng thời lập giấy báo nêu rõ số tiền và gửi cho người khởi kiện.
• Người khởi kiện có trách nhiệm trong vòng 7 ngày kể từ khi nhận được giấy báo phải hoàn tất việc nộp tiền tạm ứng án phí và gửi biên lai thu tiền cho Tòa án.
• Khi Tòa án nhận đủ tiền tạm ứng án phí, Thẩm phán chính thức ra quyết định thụ lý vụ án để tiếp tục xử lý.
• Đối với các trường hợp được miễn hoặc không phải nộp tiền tạm ứng án phí, Thẩm phán sẽ thụ lý ngay khi nhận được đơn khởi kiện cùng các tài liệu chứng cứ hợp lệ.

Bước 4: Chuẩn bị xét xử và xét xử sơ thẩm
Thời gian chuẩn bị xét xử có sự khác biệt tùy theo loại thủ tục tố tụng áp dụng (hành chính hoặc dân sự), tuy nhiên trong vụ án tranh chấp đất đai, thời hạn chuẩn bị xét xử thường là 4 tháng. Trường hợp vụ án phức tạp có thể gia hạn thêm tối đa 2 tháng.
Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Thẩm phán sẽ thực hiện các nhiệm vụ quan trọng như:

• Lập hồ sơ vụ án, tổng hợp chứng cứ, tài liệu liên quan;
• Xác minh tư cách pháp lý của các đương sự, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng;
• Làm rõ quan hệ tranh chấp cũng như các căn cứ pháp luật cần áp dụng để giải quyết;
• Thu thập, xác minh các chứng cứ khách quan, minh bạch;
• Áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời nhằm bảo toàn quyền lợi các bên khi cần thiết;
• Tổ chức các phiên họp kiểm tra việc giao nộp chứng cứ, hòa giải giữa các bên tranh chấp (ngoại trừ trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn);
• Thực hiện các quyền hạn và nghĩa vụ khác theo quy định pháp luật.

Trong thời gian này, Thẩm phán cũng có thể ra các quyết định như công nhận thỏa thuận hòa giải giữa các bên, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ giải quyết vụ án nếu phát sinh các tình tiết liên quan, hoặc quyết định đưa vụ án ra xét xử chính thức.

Bước 5: Đưa vụ án ra xét xử tại phiên tòa sơ thẩm
Phiên tòa sơ thẩm được tổ chức tại thời gian, địa điểm đã được thông báo trước đó, đảm bảo đúng trình tự tố tụng. Trong trường hợp phiên tòa phải hoãn, Tòa án có trách nhiệm gửi giấy báo mở lại phiên tòa cho các bên.
Sau khi xét xử, trong vòng 10 ngày kể từ ngày tuyên án, bản án hoặc quyết định của Tòa án sẽ được gửi hoặc giao trực tiếp cho các bên đương sự, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan và Viện kiểm sát cùng cấp.
Nếu có kháng cáo hoặc kháng nghị đối với bản án sơ thẩm, vụ việc sẽ được chuyển sang giai đoạn giải quyết theo thủ tục phúc thẩm để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên được xét xử công bằng.

Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.