Toàn quốc THỦ TỤC KHỞI KIỆN HÀNH VI KHÔNG HÒA GIẢI TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI

Tranh chấp liên quan đến đất đai là một trong những vấn đề xã hội phức tạp và thường xuyên phát sinh, đòi hỏi sự giải quyết khéo léo và công bằng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không ít trường hợp các cơ quan có thẩm quyền lại chưa thực hiện đúng quy trình hòa giải theo quy định, gây khó khăn cho người dân và ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi chính đáng của họ. Bài viết này sẽ tập trung làm rõ trình tự, thủ tục khởi kiện đối với hành vi không thực hiện hòa giải tranh chấp đất đai, nhằm trang bị cho quý khách hàng những kiến thức cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Cơ sở xác định hành vi không hòa giải tranh chấp đất đai
Các trường hợp bắt buộc phải qua hòa giải tại cấp xã:

• Theo Luật Đất đai 2024, mọi tranh chấp về quyền sử dụng đất đều phải được hòa giải tại Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã trước khi có thể đưa ra Tòa án giải quyết.
• Việc không tuân thủ quy định hòa giải tại cấp xã sẽ dẫn đến việc đơn khởi kiện không đủ điều kiện để Tòa án thụ lý.

Các trường hợp không bắt buộc hòa giải tại cấp xã:

• Các tranh chấp không liên quan đến quyền sử dụng đất, ví dụ như tranh chấp về thừa kế, chia tài sản chung hoặc hợp đồng chuyển nhượng đất đai, không yêu cầu phải hòa giải tại UBND cấp xã.

Các căn cứ để xác định hành vi không hòa giải của cơ quan nhà nước:

• Cơ sở pháp lý: Nếu UBND cấp xã từ chối thực hiện hòa giải hoặc tiến hành hòa giải không đúng quy trình theo quy định pháp luật, hành vi này có thể bị xem là vi phạm.
• Các dấu hiệu cụ thể: Bao gồm việc không tiếp nhận yêu cầu hòa giải, hòa giải quá thời hạn quy định, từ chối hòa giải không có căn cứ pháp luật, hoặc cố ý trì hoãn, kéo dài quá trình hòa giải.

Trình tự thủ tục khởi kiện hành vi không hòa giải tranh chấp đất đai
Bước 1: Nộp hồ sơ khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền:
Người khởi kiện có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp tại Tòa án, gửi qua đường bưu điện, hoặc thông qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có). Hồ sơ khởi kiện cần bao gồm:

• Đơn khởi kiện: Phải ghi rõ thông tin về Tòa án được yêu cầu giải quyết, thông tin của người khởi kiện và bị kiện, nội dung cụ thể của hành vi hành chính bị khởi kiện, và yêu cầu của người khởi kiện đối với Tòa án.
• Chứng cứ: Kèm theo bản sao các giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất, bản sao đơn yêu cầu hòa giải đã gửi, biên bản xác minh (nếu có), cùng các tài liệu khác chứng minh hành vi không hòa giải của UBND cấp xã.
• Tài liệu bổ sung: Trong trường hợp chưa thể cung cấp đầy đủ chứng cứ ngay khi nộp hồ sơ, người khởi kiện có nghĩa vụ bổ sung trong quá trình giải quyết vụ án.

Bước 2: Tòa án tiếp nhận và xử lý đơn khởi kiện:
Tòa án sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ và phân công Thẩm phán giải quyết. Thẩm phán có thể yêu cầu người khởi kiện bổ sung thông tin, tiến hành thụ lý vụ án, chuyển đơn đến Tòa án có thẩm quyền khác, hoặc trả lại đơn nếu không đủ điều kiện.
Bước 3: Thụ lý vụ án:
Sau khi nhận được đơn và các tài liệu kèm theo đầy đủ, Tòa án sẽ yêu cầu người khởi kiện nộp tiền tạm ứng án phí. Vụ án sẽ chính thức được thụ lý khi biên lai nộp tiền tạm ứng án phí được nộp, hoặc ngay khi có thông báo thụ lý đối với trường hợp được miễn án phí.
Bước 4: Giai đoạn chuẩn bị xét xử:
Thời gian chuẩn bị xét xử là 04 tháng, có thể được gia hạn thêm 02 tháng trong những trường hợp cần thiết. Trong giai đoạn này, Thẩm phán sẽ thu thập chứng cứ, yêu cầu bổ sung tài liệu và tổ chức phiên họp để kiểm tra, đánh giá các chứng cứ.
Bước 5: Mở phiên tòa sơ thẩm:
Phiên tòa phải được mở trong vòng 20 ngày kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử. Sau khi kết thúc phiên tòa, bản án sẽ được cấp cho các đương sự và có hiệu lực pháp luật sau 30 ngày, nếu không có kháng cáo.
Bước 6: Kháng cáo, kháng nghị (nếu có):
Các đương sự có quyền kháng cáo bản án lên Tòa án cấp phúc thẩm. Đồng thời, Viện kiểm sát cũng có quyền kháng nghị nếu phát hiện có vi phạm pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án.

Thời gian khởi kiện
Theo quy định của Luật Tố tụng hành chính 2015, thời hiệu khởi kiện là 1 năm kể từ thời điểm người khởi kiện biết hoặc nhận được thông báo về hành vi hành chính hoặc quyết định hành chính bị kiện. Đối với hành vi không hòa giải tranh chấp đất đai, thời hạn này được tính từ các mốc thời gian sau:

• Ngày nhận được hoặc biết về quyết định từ chối hòa giải của UBND cấp xã.
• Ngày tiếp theo sau khi hết thời gian hòa giải quy định (tức là ngày thứ 31 kể từ ngày UBND nhận được đơn yêu cầu hòa giải).
• Thời điểm nhận thức được hành vi cố ý trì hoãn hoặc kéo dài quá trình hòa giải một cách không hợp lý.

Lưu ý, trong trường hợp người khởi kiện gặp phải sự kiện bất khả kháng (ví dụ: ốm đau nặng, thiên tai, dịch bệnh,...) khiến họ không thể thực hiện quyền khởi kiện, khoảng thời gian này sẽ không được tính vào thời hiệu khởi kiện.

Cơ quan có thẩm quyền giải quyết:
Tòa án có thẩm quyền giải quyết là Tòa án nhân dân cấp huyện, nơi có UBND cấp xã bị kiện.

Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.